Dlaczego dzieci biją, gryzą i szczypią?
Wybuchy złości i gwałtowne reakcje fizyczne u dzieci do lat 3 zazwyczaj nie wynikają z chęci wyrządzenia komuś krzywdy. Są one raczej formą komunikatu, który może świadczyć o:
• przeciążeniu układu nerwowego,
• braku rozwiniętych umiejętności wyrażania emocji,
• chęci nawiązania kontaktu,
• potrzebie stymulacji sensorycznej.
Niedojrzałość układu nerwowego
Poszczególne struktury mózgu u małego dziecka nie są jeszcze w pełni ukształtowane. Obszar odpowiedzialny za:
• samokontrolę,
• hamowanie impulsów,
• regulację emocjonalną
dopiero dojrzewa. Z tego powodu gwałtowne reakcje oraz niska tolerancja frustracji są naturalnym elementem wczesnego etapu rozwoju. Maluch reaguje natychmiastowo na pojawiający się impuls, bez wcześniejszej analizy problemu czy możliwych rozwiązań.
Ekspresja emocji u dziecka
Ekspresja emocji u malucha bywa niezwykle dynamiczna i impulsywna, ponieważ brakuje mu jeszcze umiejętności radzenia sobie z własnymi stanami psychicznymi. Zanim dziecko nauczy się poprawnie rozpoznawać i nazywać swoje emocje, posługuje się zachowaniem, aby przekazać, jakie ma oczekiwania i potrzeby.
Wiele przyczyn wywołujących złość pozostaje poza świadomością małego człowieka.
Przebodźcowanie, czy może być powodem?
W przypadku przebodźcowania, czyli sytuacji, gdy zmysły dziecka zostają przeciążone liczbą lub natężeniem bodźców, młody organizm próbuje się bronić. Wybuchy złości bywają w tym kontekście naturalną reakcją obronną.
Taki stan mogą wywoływać:
• długotrwały hałas,
• zbyt jasne światło,
• niewygodne ubranie.
Sygnały fizjologiczne
Rodzice lub opiekunowie często zastanawiają się, co mogło być powodem takiego zachowania u dziecka. W pierwszej kolejności warto zastanowić się, czy wszystkie podstawowe potrzeby malucha zostały zaspokojone. Dzieci znacznie łatwiej wpadają w stany frustracji, gdy doświadczają:
• głodu,
• zmęczenia,
• bólu.
Mając pewność, że obszary te nie wymagają interwencji dorosłego, można doszukiwać się innych przyczyn zachowania małego człowieka.
Egocentryzm
Dzieci w żłobku są z natury egocentryczne, co wynika z ich aktualnego etapu rozwoju. Maluch postrzega świat wyłącznie przez pryzmat własnych potrzeb i nie potrafi jeszcze uwzględnić perspektywy drugiego człowieka.
Stąd też wynikać mogą wybuchy złości i konflikty. Gdy dziecku zostaje odebrana zabawka, nie analizuje ono motywów rówieśnika, lecz odczuwa zagrożenie i stratę. W reakcji na tę sytuację pojawia się złość oraz impulsywne zachowanie.
Rola dorosłego
Opiekun lub rodzic w momentach wybuchów złości powinien przyjąć spokojną i stanowczą postawę. Dziecko, obserwując taką reakcję u dorosłego, przejmuje jego spokój i po chwili się wycisza.
W pierwszej kolejności należy zadbać o zapewnienie bezpieczeństwa fizycznego. W chwili wybuchu dziecko nie zrozumie obszernych tłumaczeń, dlaczego postąpiło źle. Warto krótko i jasno zakomunikować, że rozumiemy jego emocje, ale nie zgadzamy się na zachowanie, które może zrobić komuś krzywdę.
Złość a stres adaptacyjny
Złość u dziecka może wynikać także ze zmian zachodzących w jego życiu. Stres związany z adaptacją do nowych sytuacji często nasila frustrację.
Gdy maluch traci poczucie bezpieczeństwa, mogą pojawiać się emocje, takie jak:
• smutek,
• złość,
• lęk,
które bezpośrednio podnoszą poziom jego napięcia.
Link do pobrania e-booka TUTAJ
